Lựa chọn thành lập ban nhạc với người nước ngoài

Khi đang tìm thành viên ban nhạc ở Nhật Bản, bạn đã bao giờ nghĩ đến "thành viên nước ngoài" như một lựa chọn chưa?

Tokyo, Osaka, Nagoya, Fukuoka——tại các thành phố lớn của Nhật Bản, thực ra có rất nhiều nhạc sĩ nước ngoài đang sinh sống. Nhiều người trong số họ đều nghĩ "muốn chơi nhạc ở Nhật Bản" và "muốn có bạn chơi nhạc cùng". Nhưng có rào cản ngôn ngữ. Không đọc được các trang web tuyển thành viên band của Nhật. Kết quả là họ chỉ có thể chơi nhạc với những người cùng quốc tịch hoặc tự luyện tập một mình.

Còn phía người Nhật thì sao? "Ban nhạc với người nước ngoài? Tôi không biết tiếng Anh mà..." "Văn hóa khác nhau quá, có lẽ không hợp"——Bạn có đang loại bỏ lựa chọn này ngay từ đầu không?

Từ tuổi 20, tôi đã nhiều lần jam session và thành lập ban nhạc với các nhạc sĩ nước ngoài. Có lúc thành công, có lúc hoàn toàn thất bại. Nhưng có một điều tôi chắc chắn là, kinh nghiệm chơi nhạc với người nước ngoài đã mở rộng âm nhạc của tôi mà không có ngoại lệ nào.

Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ thẳng thắn 4 ưu điểm khi thành lập ban nhạc với người nước ngoài và 4 điểm cần lưu ý.

Ưu điểm 1: Kho tàng âm nhạc tăng lên một cách bùng nổ

Đây là ưu điểm lớn nhất.

Khi thành lập ban nhạc với người Nhật, nguồn gốc âm nhạc thường tương tự nhau. BOOWY, GLAY, BUMP OF CHICKEN, ONE OK ROCK——Tất nhiên điều này rất tuyệt vời, nhưng có tiền đề là "mọi người đều lớn lên nghe cùng những bài hát".

Khi có thành viên nước ngoài, tiền đề này sẽ bị phá vỡ. Và điều đó vô cùng thú vị.

• Guitarist người Mỹ mang đến cảm giác blues. Chỉ riêng pentatonic thôi cũng có nét khác hoàn toàn
• Drummer người Brazil với cảm giác nhịp điệu. Cùng là 8 beat nhưng nghe không giống nhau
• Bassist người Anh nói "nghe thử cái này xem" và giới thiệu thế giới UK indie
• Keyboardist người Hàn đưa vào những tiến trình hợp âm từ K-POP

Nhiều người trong số họ "yêu thích âm nhạc Nhật và đến Nhật Bản". Vì vậy họ tôn trọng âm nhạc Nhật. Và trên cơ sở đó, họ pha trộn nguồn gốc của mình. Phản ứng hóa học này tuyệt đối không thể xảy ra với ban nhạc chỉ có người Nhật.

Ví dụ thực tế: Điều đã xảy ra trong buổi session

Tại quán bar session mà tôi thường đến, tôi đã từng cùng chơi với một saxophonist người Mỹ. Khi hỏi "chơi gì?", anh ấy nói "Fly Me to the Moon". Đây là bài jazz standard. Tôi bắt đầu chơi hợp âm bằng guitar. Rồi từ giữa bài, anh ấy bắt đầu chuyển sang nhịp funk. Drums vào. Bass vào. Không biết lúc nào, một bản "Fly Me to the Moon" mà chưa ai từng nghe đã được sinh ra.

Những điều như thế này thực sự thường xảy ra khi chơi nhạc với người nước ngoài.

Ưu điểm 2: Tiếng Anh được học một cách tự nhiên

Khi chơi nhạc trong ban nhạc, giao tiếp là điều tất yếu.

• "Khi nào đặt studio tiếp theo?"
• "Phần đó, thử chơi chậm hơn một chút không?"
• "Setlist của live, thứ tự này thế nào?"

Bạn sẽ phải làm điều này bằng tiếng Anh. Dù ban đầu còn lúng túng, chỉ cần 3 tháng là bạn sẽ thấy mình trôi chảy một cách đáng kinh ngạc. Bởi vì nội dung muốn truyền đạt rất rõ ràng. Thay vì luyện tập "Sở thích của bạn là gì?" ở trường học tiếng Anh, việc truyền đạt "Ở phần B-melody này, tôi muốn giảm tempo để tạo cảm giác ngưng lại" sẽ có động lực cao hơn rất nhiều.

Các thuật ngữ âm nhạc có nhiều từ chung trên toàn thế giới cũng rất hữu ích. "tempo" "chorus" "bridge" "verse" "groove"——Chỉ với những từ này thôi, bạn đã có thể vượt qua một nửa buổi rehearsal.

Tất nhiên, kể cả không giỏi tiếng Anh cũng không sao. Nếu sử dụng tính năng chat dịch thuật của Membo, việc trao đổi tin nhắn sẽ được dịch thời gian thực sang 8 ngôn ngữ. Những người "lo lắng về rào cản ngôn ngữ" càng nên sử dụng những công cụ như thế này.

Ưu điểm 3: Tầng lớp khán giả tại live mở rộng

Khả năng thu hút khán giả của ban nhạc có thành viên nước ngoài khác với ban nhạc chỉ toàn người Nhật.

Điều hiển nhiên là bạn bè và người quen của thành viên nước ngoài chủ yếu là người nước ngoài. Trong số những người đến xem live sẽ có những tầng lớp thường không đến xem live của ban nhạc Nhật.

• Việc share trên SNS cũng lan tỏa ra nước ngoài
• Có tính chất đặc biệt "ban nhạc có người nước ngoài thì hiếm"
• Tin đồn dễ lan truyền trong cộng đồng người nước ngoài tại Nhật
• Sự chú ý từ các ban nhạc cùng biểu diễn và live house tăng lên

Tại các live house ở Roppongi, Shibuya, Shimokitazawa của Tokyo, có những nơi có nhiều khán giả nước ngoài. Tùy theo cách chọn live house, bạn có thể tiếp cận tầng lớp khán giả quốc tế ngay từ đầu.

Ưu điểm 4: Phản ứng hóa học không thể sinh ra giữa người Nhật với nhau

Điều này hơi trùng lặp với Ưu điểm 1, nhưng bao gồm cả những phần ngoài âm nhạc.

Trong ban nhạc toàn người Nhật có nhiều thỏa thuận ngầm. Quan hệ tiền bối hậu bối, văn hóa đọc không khí, tiền đề "không nói ra cũng hiểu". Điều này có mặt tốt, nhưng đôi khi cũng cản trở việc giao tiếp thẳng thắn trong ban nhạc.

Thành viên nước ngoài thì tốt hay xấu cũng rất thẳng thắn.

• "Phần này của bài hát nhạt nhẽo. Đổi đi" - họ nói thẳng
• "Tôi muốn chơi phần này như thế này" - khẳng định ý kiến của mình một cách rõ ràng
• "Live tuyệt vời quá!" - ôm bạn hết sức

Ban đầu có thể bạn sẽ bối rối. Nhưng khi quen rồi, cách giao tiếp thẳng thắn này sẽ trở nên dễ chịu. "Thực ra tôi không thích phần đó nhưng không dám nói"——những cảm giác khó chịu như vậy hầu như không xảy ra trong ban nhạc có thành viên nước ngoài.

Lưu ý 1: Rào cản ngôn ngữ "có tồn tại" nhưng "có thể vượt qua"

Từ đây là những lưu ý. Đầu tiên là rào cản ngôn ngữ. Tôi sẽ nói thẳng. Rào cản có tồn tại.

Việc trao đổi đơn giản trong studio có thể giải quyết bằng thuật ngữ âm nhạc và cử chỉ, nhưng những tình huống như thế này sẽ gặp khó khăn:

• Điều chỉnh lịch trình live ("Thứ 7 tuần sau tuần nữa, chiều thì rảnh nhưng tối thì hơi...")
• Thảo luận chi tiết về arrangement của bài hát
• Chuyện tiền bạc (chia tiền studio, giải thích norma của live)
• Chuyện cảm xúc ("Gần đây động lực hơi giảm" v.v.)

Cách vượt qua

1. Sử dụng công cụ dịch thuật mà không ngần ngại — App dịch thuật trên smartphone, chat dịch 8 ngôn ngữ của Membo. Không cần phải xấu hổ. Đối phương cũng mong muốn điều đó
2. Truyền đạt bằng âm thanh — Thay vì giải thích bằng lời "chỗ này như thế này", chơi cho họ nghe sẽ truyền đạt được gấp 100 lần. Nếu có nhạc cụ thì đó là ngôn ngữ chung mạnh nhất
3. Sử dụng sơ đồ và biểu đồ — Setlist, cấu trúc bài hát (Intro→A→B→Chorus), lịch trình hãy trực quan hóa bằng giấy hoặc smartphone
4. Học một chút ngôn ngữ của đối phương — "Cảm ơn" "Tuyệt" "Một lần nữa". Chỉ cần học 3 từ bằng tiếng mẹ đẻ của họ, khoảng cách sẽ rút ngắn ngay lập tức

Lưu ý 2: Sự khác biệt về cảm giác lịch trình

Điều này tuy nhỏ nhặt nhưng càng kéo dài hoạt động ban nhạc thì càng có tác động.

"Thứ 7 tuần sau 2 giờ chiều studio nhé" của người Nhật hầu như là lịch trình đã chắc chắn. Nhưng tùy văn hóa, "có thể đi thì đi" có thể là câu trả lời thật lòng. Khi người Nhật với thói quen có mặt trước 5 phút và người từ vùng văn hóa không chú trọng thời gian cùng làm việc, ban đầu có thể sẽ cảm thấy căng thẳng.

Cách đối phó

• Quy định luật từ đầu — "Hủy studio phải trước 2 ngày" "Đến muộn tối đa 15 phút" v.v., thành văn bản. Lời nói suông không thể hấp thụ được sự khác biệt văn hóa
• Gửi reminder — Nhắn tin xác nhận trước ngày studio một ngày. Tuy hơi phức tạp nhưng chỉ cần thế này thôi là đã giảm mạnh việc bỏ bùa
• Giải thích "ở Nhật là như thế này" — Không phải trách mắng mà truyền đạt như sự khác biệt văn hóa. Nếu nói "Studio ở Nhật sẽ tính phí hủy", hầu hết mọi người đều hiểu

Lưu ý 3: Rủi ro về nước và cách đối mặt

Rủi ro lớn nhất của thành viên nước ngoài là có khả năng sẽ rời khỏi Nhật Bản.

Hợp đồng công việc hết hạn. Không gia hạn được visa. Về nước vì lý do gia đình——lý do rất đa dạng, nhưng "một ngày nào đó đột nhiên thành viên rời khỏi Nhật Bản" là điều có thể thực sự xảy ra với ban nhạc quốc tế.

Cách đối mặt

• Không đặt tiền đề "có thời hạn" — Nếu từ đầu đã có thái độ "dù sao cũng sẽ về nước thôi" thì không thể xây dựng được mối quan hệ tin tưởng sâu sắc. Tập trung hết sức vào âm nhạc ở thời điểm này
• Nhưng vẫn chuẩn bị tinh thần — Để band không sụp đổ khi có chuyện, không nên làm cấu trúc bài hát quá phụ thuộc vào thành viên cá nhân
• Giữ liên lạc sau khi về nước — Ngày nay, có thể làm nhạc từ xa. Thực tế, không hiếm những ban nhạc tiếp tục sáng tác cùng thành viên đã về nước qua online
• Cũng có nhiều người định cư lâu dài — Có rất nhiều nhạc sĩ nước ngoài yêu thích Nhật Bản và sống ở đây hàng chục năm hơn tưởng tượng. Đặc biệt những người từ 30 tuổi trở lên đã bám rễ ở Nhật thì rủi ro về nước thấp

Lưu ý 4: "Điều hiển nhiên" về âm nhạc khác nhau

Những "điều hiển nhiên" đối với nhạc sĩ Nhật Bản có thể không thông với người nước ngoài.

Tình huống	Cảm giác của Nhật	Cảm giác ở nước ngoài (ví dụ)
Cover hay original	Đầu tiên luyện cover → chuyển sang original	Nhiều người muốn làm original từ đầu
Bản nhạc	Yên tâm khi có TAB hoặc chord chart	Cơ bản là nghe để học. Hỏi "có sheet nhạc không?" có thể bị ngạc nhiên
Norma của live	Hiểu như hệ thống đặc trưng của Nhật	Phản ứng "Tự bán vé? Tại sao?"
Lượng luyện tập	Luyện tập cá nhân đến khi chơi không sai	Suy nghĩ "Không hoàn hảo cũng được, có groove là OK"
Jam session	Có văn hóa session bar nhưng ngưỡng tham gia cao	Thoải mái kiểu như "Mang nhạc cụ đến? Vậy tham gia đi"

Việc cảm thấy điều này là "không hợp" hay "thú vị" sẽ quyết định thành bại của ban nhạc quốc tế.

Theo kinh nghiệm của tôi, giải thích rõ ràng về norma của live ngay từ đầu là quan trọng nhất. Văn hóa live house của Nhật khá đặc biệt, nhạc sĩ có kinh nghiệm nước ngoài càng ngạc nhiên "Hử?". Nhưng giải thích thì họ sẽ hiểu. Chỉ cần nói "Ở Nhật là hệ thống như thế này. Thay vào đó, có thể biểu diễn tại những nơi tốt".

Chia sẻ kinh nghiệm: Ngày bassist Fussa thay đổi quan điểm âm nhạc của tôi

Xin phép chia sẻ một chút chuyện cá nhân.

Khi còn trẻ, tôi lần đầu tiên cùng đứng trên sân khấu với một bassist người Mỹ tại live house ở Fussa (thành phố Fussa, Tokyo). Fussa gần căn cứ Yokota nên từ xưa đã là nơi tập trung nhiều nhạc sĩ nước ngoài.

Hôm đó, tôi chơi guitar rock như thường lệ. Ngay khi anh ấy bắt đầu chơi bass, không khí đã thay đổi. Cùng tiến trình hợp âm nhưng groove hoàn toàn khác. Cơ thể tự nhiên lắc lư. Trước khi đầu óc hiểu "đây là funk", cơ thể đã phản ứng.

Sau khi biểu diễn xong, anh ấy nói: "Guitar của cậu hay đấy. Nhưng nhịp hơi cứng. Cảm nhận bằng cơ thể nhiều hơn".

Thật sự, tôi đã bực mình. Nhưng về nhà tôi cứ nghĩ mãi. Tuần sau, tôi lại đến session. Rồi tôi bắt đầu luyện tập cùng anh ấy. Tôi nhớ sau 3 tháng, nhịp điệu guitar của tôi đã thay đổi từ gốc rễ.

Nếu không có cuộc gặp gỡ đó, cuộc đời âm nhạc của tôi đã hoàn toàn khác với bây giờ.

Cách tìm thành viên nước ngoài

"Đã hiểu ưu điểm và lưu ý rồi. Vậy gặp ở đâu?"——Thực ra đây là câu hỏi nhiều nhất.

1. Tìm trên Membo

Membo là ứng dụng tuyển thành viên duy nhất tại Nhật hỗ trợ 8 ngôn ngữ. Nếu đăng tuyển bằng tiếng Nhật, sẽ được dịch sang tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn, tiếng Việt——8 ngôn ngữ và đến mắt các nhạc sĩ nước ngoài. Ngược lại, bạn cũng có thể đọc bằng tiếng Nhật những tin tuyển mà người nước ngoài đăng bằng tiếng Anh.

Trao đổi tin nhắn cũng có dịch thời gian thực. Có thể trao đổi mà không lo lắng về rào cản ngôn ngữ.

2. Đến session bar, jam session

Ở Tokyo thì các session bar tại Roppongi, Shibuya, Shinjuku, Shimokitazawa có nhiều nhạc sĩ nước ngoài lui tới. "Mang nhạc cụ đến và tham gia tự do"——chỉ thế thôi là đã có cơ hội gặp gỡ.

3. Sự kiện của cộng đồng người nước ngoài

Tìm kiếm "Tokyo Musicians" "Japan Music Jam" trên Facebook Groups hoặc Meetup.com sẽ thấy các sự kiện session được tổ chức thường xuyên.

4. Bảng thông báo của studio âm nhạc

Tại các studio ở khu vực có nhiều người nước ngoài (Roppongi, Hiroo, Azabujuban) đôi khi có dán tờ rơi tuyển thành viên bằng tiếng Anh.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Q: Hoàn toàn không biết tiếng Anh có được không?

Được. Nếu học các thuật ngữ âm nhạc tối thiểu (tempo, chorus, verse, bridge) thì có thể giao tiếp trong studio. Đàm thoại hàng ngày có thể sử dụng app dịch trên smartphone hoặc chat dịch của Membo. Thực tế, có rất nhiều người "tiếng Anh hoàn toàn không được nhưng vẫn cùng chơi band".

Q: Nên tìm người nước ngoài biết tiếng Nhật không?

Không bắt buộc. Thậm chí nếu chọn người dựa trên trình độ tiếng Nhật thì lựa chọn sẽ cực kỳ hạn hẹp. Nên ưu tiên "sự tương thích về âm nhạc" và bổ sung vấn đề ngôn ngữ bằng công cụ.

Q: Nếu sở thích thể loại không hợp thì không thành công?

Không cần phải hoàn toàn khớp. Thậm chí hơi lệch một chút mới tạo ra ban nhạc thú vị. Điều quan trọng là "thời gian cùng tạo ra âm thanh có vui không". Thể loại có thể hòa trộn bao nhiêu tùy thích sau này.

Q: Khi có rắc rối, xử lý thế nào?

Những hiểu lầm phát sinh từ sự khác biệt văn hóa hầu như 100% có thể giải quyết bằng "thảo luận". Điểm quan trọng là "giải thích trước khi giận". Hầu hết chỉ là không biết thường thức của Nhật chứ không có ác ý. Hãy truyền đạt một cách bình tĩnh và cụ thể.

Kết luận: Âm thanh vượt qua biên giới chắc chắn là tuyệt nhất

Thành lập ban nhạc với người nước ngoài không phải là chuyện cổ tích chỉ toàn ưu điểm. Có những thách thức thực tế như rào cản ngôn ngữ, khác biệt văn hóa, rủi ro về nước.

Nhưng âm thanh ở phía bên kia những thách thức đó là âm thanh mà ban nhạc chỉ toàn người Nhật tuyệt đối không thể tạo ra.

Nếu có một điều tôi học được sau hơn 30 năm, đó là "âm nhạc không có biên giới" không phải lời đẹp. Đó là sự thật. Chỉ một riff guitar thôi là quốc tịch không còn quan trọng. Chỉ một tiếng kick của trống thôi là không cần ngôn ngữ.

Nếu sau khi đọc bài viết này mà bạn nghĩ "thử làm một chút xem sao", hãy bắt đầu bước đầu tiên.

• Tìm thành viên trên Membo — Hỗ trợ 8 ngôn ngữ, có thể gặp gỡ nhạc sĩ nước ngoài bằng tiếng Nhật
• Cách người nước ngoài tìm thành viên ban nhạc tại Nhật Bản (bài viết tiếng Anh) — Hiểu góc nhìn của người nước ngoài sẽ giúp giao tiếp suôn sẻ hơn
• Hướng dẫn nhập môn cảnh âm nhạc Nhật Bản — Khi giải thích cảnh âm nhạc Nhật cho thành viên nước ngoài, hãy chia sẻ bài viết này

Âm thanh vượt qua biên giới chắc chắn là tuyệt nhất.——Giờ đến lượt bạn.