Vấn đề "Bassist thế nào đây?"
Bạn muốn lập một ban nhạc, có đủ ca sĩ chính, guitarist và drummer. "Được rồi, chỉ cần tìm bassist nữa thôi" — từ đây mà việc kéo dài.
Bài viết về thiếu drummer cũng đã đề cập, ở các trang web tuyển dụng thành viên ban nhạc theo từng vị trí, bassist được xem là "thiếu hụt mãn tính". Không đến nỗi tuyệt vọng như drummer, nhưng cũng không thể nói "đăng tuyển rồi hôm sau có 5 đơn từ guitarist" được.
Tôi đã chơi nhạc từ thời 20 tuổi, bây giờ ở tuổi 60 vẫn đang tìm kiếm thành viên. Tôi đã chơi ở những quán bar nhạc như Mandala ở Kichijoji hay UZU ở Fukushima, biểu diễn với rất nhiều người ở nhiều nơi khác nhau. Blues, Soul, Music gốc — những thể loại nhạc tôi chơi đều dựa vào bass line. Chính vì vậy, việc tìm bassist khiến tôi phải vất vả hơn người, nhưng tôi cũng có quyền yêu cầu cao hơn.
Bài viết này sẽ viết trung thực dựa trên 30 năm kinh nghiệm của tôi về tại sao bassist khó tìm và cách nào để tìm được.
Thực trạng thiếu bassist — Nhìn qua con số
Trước tiên, dựa trên cảm nhận cá nhân và xu hướng đăng tuyển trên các trang web, tôi sẽ tổng hợp thực trạng tuyển bass.
| Chỉ tiêu | Tình hình bassist | Để so sánh: Guitarist |
|---|---|---|
| Số lượng tuyển dụng | Nhiều (vị trí thứ 2 sau drummer) | Ít hơn |
| Số lượng ứng tuyển | Khá ít | Rất nhiều |
| Số đơn ứng tuyển trên mỗi bài đăng | Cảm nhận: 0-2 đơn | Cảm nhận: 3-8 đơn |
| Xác suất ứng viên đến studio | Khoảng 50% số người ứng tuyển | 70-80% số người ứng tuyển |
| Tỷ lệ giữ chân thành viên sau khi tham gia | Khá thấp | Bình thường |
Đặc biệt chú ý đến "tỷ lệ giữ chân thành viên". Bassist thường bị "chiêu mộ" từ các ban khác hoặc làm việc bán thời gian, và khi vừa tham gia thì sắp tới "ban nhạc kia bận quá" rồi rời đi. Đây là vấn đề giống như drummer — vị trí nào có ít người thì những người đó càng bị nhiều người "kéo", khó bám trụ vào một ban.
Tại sao bassist lại ít — 5 lý do
1. Hình ảnh "tẻ nhạt" vẫn tồn tại mạnh mẽ
Guitarist chơi solo và nhận được vỗ tay. Ca sĩ là nhân vật chính trên sân khấu. Drummer có tư thế chơi rất ấn tượng. Vậy bassist thì sao? "Người đứng phía sau chơi âm thầm" — đây là hình ảnh chung của mọi người.
Thực tế, bass là xương sống của ban nhạc, là chìa khóa của groove, là cầu nối giữa guitar và drum — đây là vị trí siêu quan trọng. Nhưng sức hấp dẫn đó chỉ "người hiểu" mới cảm nhận được. Lý do muốn trở thành bassist thường ít hơn guitarist hoặc ca sĩ ở những học sinh cấp 2, cấp 3.
2. Lý do chọn bass là "sự loại trừ"
Khi chọn nhạc cụ ở câu lạc bộ nhạc kế, người ta chọn guitar trước, rồi drum, rồi vocal, rồi keyboard — sau đó "vì còn lại nên chọn bass" khá phổ biến. Những người bắt đầu bởi sự loại trừ này, khi ban giải tán thường sẽ bỏ luôn nhạc cụ.
Tất nhiên, có người sẽ bị mê hoặc bởi sức hấp dẫn của bass sau này. Nhưng vì "người bắt đầu vì yêu bass từ đầu" quá ít, nên về mặt cấu trúc, số lượng cơ sở không đủ.
3. Bị mất lợi thế khi so sánh với guitar
Bass và guitar trông giống nhau. Khác nhau ở số dây: 4 dây hay 6 dây. Nhưng mức độ chú ý xã hội lại thiên về guitar. Lượt xem video YouTube, diện tích trưng bày ở cửa hàng nhạc cụ, bìa tạp chí — ở tất cả mọi nơi guitar được ưu tiên.
"Dù sao cũng chơi nhạc cụ dây thì guitar còn ngầu hơn" — đó là suy nghĩ chung. Thế giới không có đủ tôn trọng đối với bass (Các bassist, bạn có quyền giận).
4. Chơi một mình không làm bộc lộ được sức hấp dẫn
Guitar chơi accord một mình cũng có thể hát được. Piano cũng vậy. Drum chỉ cần đánh nhạc điệu là đã vui.
Bass thì sao? Chơi một mình chỉ nghe "Buuuun buuuun" — những âm trầm mà thôi. Sức hấp dẫn thực của bass chỉ hiểu được khi kết hợp với kick của drum, khi vào sâu với chord của guitar. Chỉ khi cất lên âm thanh trong ban nhạc, người ta mới nhận ra "Bass ngầu như thế này đấy!". Nhưng nhiều người bỏ cuộc trước khi tới được giai đoạn đó.
5. Bassist giỏi càng bận rộn với nhiều ban
Bài viết về thiếu drummer cũng đã viết về điều này, sự mất cân bằng giữa cung và cầu tạo nên tình trạng làm việc bán thời gian. Bassist giỏi luôn có lời mời. Người chơi 2-3 ban cùng lúc là phổ biến, kết quả là số lượng bassist tự do giảm thêm.
Cấu trúc này không thể thay đổi. Vì vậy, "chỉ tìm bassist tự do" sẽ không tìm được. Cần thay đổi cách nghĩ.
Cách tìm bassist — 5 giải pháp
Tới phần chính rồi. Nếu chỉ đăng tuyển lên mạng và chờ sẽ không tìm được bassist. Vậy làm thế nào? Dưới đây là 5 cách tôi thực sự thử qua trong 30 năm và có hiệu quả.
Giải pháp 1: Nhắm tới những guitarist chuyển sang chơi bass
Đây là cách có tỷ lệ thành công cao nhất. Bài viết về những điểm chung của những người khó tìm thành viên cũng đã viết, "mở rộng phạm vi tìm kiếm" rất quan trọng.
Guitarist thì thừa. Trên trang web tuyển dụng có rất nhiều guitarist ứng tuyển rồi bạn phải từ chối — vậy thì tại sao không chọn vài người trong số đó mà hỏi "chơi bass thử cái không?"
Guitarist chuyển sang bass có nhiều ưu điểm lớn.
- Đã có kỹ năng bấm fret, picking cơ bản từ trước
- Đã hiểu rõ chord và scale
- Nếu có kinh nghiệm chơi nhạc, cũng đã hiểu cảm giác chơi chung
- "Vì không có band guitar nào tuyển tôi" — người như vậy sẽ cảm thấy vui khi được tuyển là bassist ngay lập tức
Thực tế, rất nhiều bassist nổi tiếng thế giới bắt đầu từ guitar. Paul McCartney hay John Paul Jones ban đầu cũng chơi guitar.
Giải pháp 2: Hỏi người mới bắt đầu "cùng bắt đầu nào"
"Bass 3 năm trở lên" "Có thể chơi bài hát gốc" — có phải bạn đã đặt những điều kiện như vậy không? Thôi, xóa đó đi.
Bass là nhạc cụ mà nếu tập chân thành 3 tháng là có thể tham gia tập với band. Chỉ chơi root note thì 1 tháng cũng được. Hướng dẫn người mới bắt đầu tham gia band cũng đã viết, "người không có kinh nghiệm cũng có thể bắt đầu chơi nhạc band".
"Muốn chơi bass nhưng chưa có nhạc cụ" — những người như vậy, hãy cho họ chạm vào bass cho thuê ở studio tập luyện một lần. Chỉ cần đó là đủ để họ nói "muốn thử".
Như đã viết ở bài Tiền bạc cho hoạt động ban nhạc, bass dành cho người mới bắt đầu giá 2-3 vạn yên. Hãy nói cho họ biết bass có vốn ban đầu thấp hơn guitar.
Giải pháp 3: Tìm và mời trực tiếp tại sự kiện jam session
Thường xuyên đến jam session hoặc open mic không chỉ hiệu quả cho việc tìm drummer mà còn cho bassist. Bassist đến jam thường là những người "muốn chơi nhiều hơn".
Ở những quán session bar ở Kichijoji, Shimokitazawa, Shibuya, Shinjuku v.v. sẽ có bassist tự do hoạt động. Jam cùng họ, nếu có hợp nhịp thì hỏi "có hứng thú với band chúng mình không?". "Cảm giác khi chơi cùng" từ những bài viết tuyển dụng không thể truyền tải được, nhưng tại đó thì có.
Giải pháp 4: Dùng SNS và cộng đồng DTM
Trên YouTube, X (Twitter), Instagram có rất nhiều người đăng video "thử chơi bass". Dù follower ít nhưng có những người giỏi. Gửi DM trực tiếp hỏi "có hứng thú với band không?" thường không bị chê trách. Thực ra, hầu hết mọi người sẽ vui.
Cũng hãy tìm người làm bass bằng DTM. Người tạo bass line trên DAW thường cũng chơi tốt khi mình bắt đầu.
Giải pháp 5: Cũng chú ý tới bassist nước ngoài
Bài viết về cách người nước ngoài tìm thành viên band ở Nhật cũng đã viết, nhạc sĩ nước ngoài sống ở Nhật thường "muốn vào band nhưng không biết tìm ở đâu". Đặc biệt, bassist từ Mỹ hay Châu Âu thường có funk, soul, R&B groove vào máu.
Rào cản ngôn ngữ có thể vượt qua bằng tính năng chat dịch của Membo. Không nên loại ai chỉ vì "không nói tiếng Nhật". Âm nhạc không có biên giới mà.
Kinh nghiệm thực tế: "Cầu bass ở nhà tôi, bạn lấy đi chơi được không?"
Thật lòng mà nói. Tôi vẫn đang tìm bassist. Chưa tìm được.
Tôi đã rất nhiều lần hỏi guitarist "chơi bass thử không?". Guitarist gặp ở trang web tuyển dụng, guitarist bạn bè gặp khi nói chuyện về âm nhạc. "Tôi nghĩ với khả năng nhạc cụ và cảm giác nhịp của bạn, sắp tới bạn sẽ là bassist giỏi".
Có lần tôi đã đưa chiếc bass ở nhà mình cho người khác. "Tôi có bass, cầu lấy về. Thử chạm vào một lần được không?"
Kết quả thế nào? Có người quan tâm. Nhưng không tiếp tục. "Thích guitar hơn" "Công việc bận quá" "Khó hơn tưởng tượng" — lý do nhiều lắm.
Nhưng tôi vẫn cứ hỏi tiếp. Người chưa chơi bao giờ, người lâu không chơi. "Chơi bass thử không?" tôi vẫn hỏi.
Thực tế là bây giờ tôi vẫn đang đăng tuyển trên Membo tìm bassist. Người tạo ra dịch vụ này, tôi chính mình lại là người dùng cấp bách nhất để tìm bassist. Nó khó thế nào.
Chắc chắn sẽ tìm được. Tôi có thể tin như vậy vì trong 30 năm, tôi đã nhiều lần trải nghiệm "gặp gỡ đến từ những nơi không ngờ tới". Câu chuyện tìm drummer 3 tháng rồi gặp ở quán session cũng vậy. Khi thôi hy vọng rồi, nó lại tự nhiên xuất hiện.
Vì vậy, cái tôi muốn truyền tải trong bài viết này là "bassist không phải để tìm, mà để dạy dỗ" và quyết tâm tiếp tục hỏi cho đến khi tìm được.
Cách viết bài tuyển dụng bass — Những điểm cần chú ý
Bài tuyển dụng bassist cần có các điểm khác biệt so với các vị trí khác. Dưới đây là cách viết tôi thử rồi có phản hồi tốt.
Nhất định phải viết "Chào mừng người mới bắt đầu, người có thời gian nghỉ"
Vì bassist ít, việc mở rộng lối vào là điều cần thiết. "Không yêu cầu kinh nghiệm bass. Miễn có yêu thích âm nhạc là được" — một câu như vậy sẽ giảm rào cản ứng tuyển rất nhiều. Cả những người chơi bass lâu không chơi sẽ được khích lệ bởi lời này.
Nhất định phải kèm theo bản demo ban nhạc
Bassist muốn "hình dung được mình sẽ chơi dòng bass như thế nào". Nếu có bản demo, họ có thể đánh giá "tôi cũng có thể chơi bài này". Không có bản demo, phía ứng tuyển chỉ cảm thấy lo lắng. Dù là bản ghi bằng điện thoại ở studio cũng được, nhất định phải kèm theo.
Hãy bộc lộ sự tôn trọng dành cho bassist trong bài viết
"Bass cũng được, ai cũng được" "Chỉ cần có bass là được" — những bài tuyển như vậy thực sự rất nhiều. Bassist nhạy cảm nhận ra điều này.
Thay vào đó, hãy viết thế này: "Chúng tôi tin bass là lõi của band. Chúng tôi đang tìm bassist mà có thể tạo groove cùng". Bassist bị hấp dẫn bởi "ban nhạc hiểu vai trò của mình".
Ghi rõ tần suất tập và chi phí
"Tập 2 lần/tháng, chiều thứ 7, tiền studio chia đều" — chỉ cần viết thế này là tỷ lệ ứng tuyển sẽ tăng. Bài tuyển mơ hồ sẽ tạo ra lo lắng "Có phải tập 3 lần/tuần không?" "Chỉ có leader không trả tiền studio không?". Hiểu rõ chi phí hoạt động band rồi nêu rõ ràng là quan trọng.
Đăng tuyển dụng đa ngôn ngữ trên Membo
Viết bằng tiếng Nhật rồi tự động dịch sang 8 ngôn ngữ. Bassist nước ngoài sống ở Nhật cũng được tiếp cận. Cách bắt đầu cover band nếu là những bài nổi tiếng thì "Tôi biết! Tôi chơi được!" có thể sẽ có người tìm thấy bất kể quốc tịch. Phạm vi tìm kiếm càng rộng càng tốt.
Truyền đạt sức hấp dẫn của bass — "Tẻ nhạt" là hiểu lầm lớn nhất
"Bass tẻ nhạt" — cụm từ này nằm ở gốc rễ của tình trạng thiếu bassist. Vì vậy, chúng ta những người chơi nhạc band nên nói nhiều hơn về sức hấp dẫn của bass.
Hãy nghe âm nhạc không có bass. Nó sẽ rỗng, mất sức nặng, và có cái gì đó thiếu hoàn toàn. Khi bass vào thì âm thanh trở thành "3 chiều". Cái rung chấn của dãy âm thấp khi kick của drum và root của bass vào sâu với nhau, chẳng nhạc cụ nào tạo ra được.
Bass line mà James Jamerson chơi ở Motown. "Portrait of Tracy" của Jaco Pastorius. Funk bass của Flea. Tại Nhật, dòng bass gợi cảm của Amiko Kameta. Nói bass "tẻ nhạt" là lời của người chưa nghe.
Người tìm bassist đầu tiên cần có thể nói một cách thực lòng về sức hấp dẫn của bass. Đó là bước đầu tiên để hấp dẫn bassist giỏi.
Kết luận: Tìm bassist với tinh thần "dạy dỗ"
Tình trạng thiếu bassist là vấn đề cấu trúc. Ít người bắt đầu, nhiều người bỏ, người giỏi quá bận. Thực tế này không dễ thay đổi.
Chính vì vậy, cần thay đổi cách suy nghĩ.
- Nhắm tới guitarist chuyển sang — Trong guitarist thừa thãi có bassist tương lai
- Mở rộng cổng đón người mới bắt đầu — Bass 3 tháng là có thể tham gia band
- Tìm và mời trực tiếp ở jam session — Chơi chung rồi cảm nhận lựa chọn
- Tiếp cận cộng đồng SNS và DTM — Phía sau video "try playing" có ứng viên
- Cũng chú ý bassist nước ngoài — Membo có thể đăng tuyển 8 ngôn ngữ
Và quan trọng nhất, "bassist không phải để tìm, mà để dạy dỗ". Dù chưa có kinh nghiệm, dù từ guitarist, dù có khoảng thời gian không chơi cũng được. Tìm người có "muốn chơi nhạc cùng nhau" rồi cùng phát triển. Ban nhạc có quyết tâm như vậy sẽ hấp dẫn bassist giỏi.
Bây giờ tôi ở tuổi 60, vẫn tìm kiếm thành viên mới. Bỏ band vì không có bassist? Quá lãng phí.
- Tìm bassist trên Membo — Lọc theo vị trí chọn "bass" sẽ chỉ hiển thị người muốn chơi bass. Hỗ trợ 8 ngôn ngữ nên cũng tiếp cận được nhạc sĩ nước ngoài
- Đăng ký miễn phí — Đăng tuyển hay ứng tuyển đều miễn phí. Hãy thử tạo hồ sơ trước
- Drummer thực sự thiếu hay không? — Thực trạng tuyển thành viên theo từng vị trí — Bài liên quan về tình hình tuyển dụng theo từng vị trí
- 5 điểm chung của người khó tìm thành viên và cách giải quyết — Gợi ý để xem lại cách tìm kiếm của bạn
Xương sống của ban nhạc có thể ở gần bạn hơn bạn nghĩ. — Guitarist ở jam session tiếp theo có thể là bassist của tương lai.
