Ca sĩ là vị trí "có người nhưng khó tìm"
Nếu bạn đăng "tuyển ca sĩ", chắc chắn sẽ nhận được các ứng viên. So với guitar hay trống, số lượng người muốn hát thì nhiều hơn. Không cần phải mua nhạc cụ, không cần luyện tập cơ bản trong nhiều năm, ai cũng có thể "hát" được. Vì vậy, lượng ứng viên khá lớn.
Nhưng tại sao ca sĩ ban nhạc lại khó tìm được?
Tôi đã chơi nhạc từ thời 20 tuổi và đến nay, ở tuổi 60, tôi vẫn hoạt động và tìm kiếm thành viên. Tôi đã viết các bài về thiếu trổng và thiếu bass, nhưng tìm ca sĩ thì khác hẳn. Trống và bass gặp vấn đề "thiếu người". Ca sĩ thì lại gặp vấn đề "có người nhưng khó tìm người phù hợp".
Trong bài viết này, tôi sẽ thành thật kể về lý do thực sự tuyển ca sĩ không thành công và các giải pháp thực tế từ kinh nghiệm của tôi.
Thực tế tuyển dụng ca sĩ — Khác với các vị trí khác
Trước tiên, dựa vào cảm nhận cá nhân và xu hướng đăng tuyên bố trên các trang web tuyển dụng, tôi sẽ so sánh thực tế tuyển ca sĩ với các vị trí khác.
| Chỉ số | Ca sĩ | Guitar | Bass | Trống |
|---|---|---|---|---|
| Số lượng tuyển dụng | Nhiều | Ít hơn | Nhiều | Rất nhiều |
| Số lượng ứng viên | Khá nhiều | Rất nhiều | Ít | Ít |
| Số ứng viên cho 1 bài tuyển (cảm nhận) | 2〜5 người | 3〜8 người | 0〜2 người | 0〜1 người |
| Xác suất tới phòng tập | 60〜70% | 70〜80% | Khoảng 50% | Khoảng 50% |
| Xác suất "phù hợp" | Cảm nhận 10〜20% | 30〜40% | 30〜40% | 30〜40% |
Hãy chú ý dòng cuối cùng——Xác suất "phù hợp". Ca sĩ mặc dù nhận được ứng viên, nhưng khả năng phù hợp với ban nhạc lại thấp hơn rất nhiều so với các vị trí khác. Nếu gặp 5 người mà tìm được 1 người đã tốt lắm.
Trổng hay bass thì "tìm được là khá phù hợp rồi". Ca sĩ lại ngược lại——"có nhiều người nhưng không phù hợp". Sự khác biệt này là nguyên nhân chính khiến quá trình tìm ca sĩ trở thành cuộc chiến dài hạn.
Tại sao lại khó tìm ca sĩ "phù hợp" — 5 lý do
1. Phải khớp cả chất giọng AND hướng âm nhạc
Một guitarist hay bassist nếu có kỹ năng cơ bản thì có thể thích ứng với nhiều thể loại. Nhưng chất giọng của ca sĩ là thứ bẩm sinh, không thể thay đổi. Một người có giọng khàn khát muốn hát nhạc pop và một ban nhạc muốn chơi blues với giọng trong trẻo——cả hai đều không tệ, nhưng không hợp nhau.
Chất giọng × Phạm vi âm × Hướng âm nhạc——xác suất ba yếu tố này khớp cùng lúc thực sự rất thấp.
2. Ca sĩ là "gương mặt" của ban nhạc nên khó chấp nhận thế phụ
Âm sắc guitar có thể điều chỉnh bằng thiết bị. Điệu fill của trống có thể thay đổi qua luyện tập. Nhưng giọng ca sĩ là bản sắc của chính ban nhạc đó. Khán giả nhớ tiếng ca sĩ trước tiên, và lâu lâu cũng là giọng ca sĩ.
Vì vậy, ban nhạc cũng khó nói "được người này thôi". Với các vị trí khác, có thể chịu thua một chút, nhưng với ca sĩ thì không muốn chấp nhận thế phụ. Kết quả là thời gian tìm kiếm kéo dài.
3. "Hát được" và "hát được trong ban nhạc" là hai chuyện khác nhau
Người giỏi karaoke, giỏi hát với guitar, hoặc hát gospel——có rất nhiều người hát hay. Nhưng người hát được trong ban nhạc thì lại không nhiều.
Phải hát được trên nền nhạc của trống và bass, trong "tường âm" của guitar, biết cách đặt giọng của mình. Trong môi trường không nghe rõ từ PA (âm thanh sân khấu), có thể giữ được âm cao. Có thể thu hút khán giả qua MC. Kỹ năng ca sĩ ban nhạc không chỉ là khả năng hát.
4. Yếu tố nhân cách chiếm tỉ lệ lớn
Ca sĩ không chỉ là "gương mặt" của ban nhạc, mà còn thường là trung tâm giao tiếp giữa các thành viên. Nếu phụ trách MC, thì là người đại diện cho cả ban nhạc trên sân khấu.
Vì vậy, dù hát hay đến mấy nhưng không hợp về nhân cách cũng không kéo dài được. Ngược lại, dù kỹ năng còn phát triển nhưng nhân cách tuyệt vời thì sẽ có cảm giác "muốn tiếp tục chơi với người này". Như tôi đã viết trong bài Điểm chung của những người khó tìm được thành viên, tương thích về nhân cách đặc biệt quan trọng trong lựa chọn ca sĩ.
5. Hình ảnh lý tưởng quá cụ thể
"Giọng giống như Sakurai của Mr.Children, nhưng cũng phải shout được, phát âm tiếng Anh chuẩn, còn viết lời được nữa, ngoại hình cũng..."——không ai viết đầy đủ như vậy trong bài tuyển dụng, nhưng nhiều ban nhạc lại có hình ảnh cụ thể như vậy trong đầu.
Bản thân nó không xấu. Nhưng, nếu cứ tìm kiếm một lý tưởng không tồn tại, bạn sẽ bỏ lỡ "người có thể phù hợp" ngay trước mặt. Thay vì tìm hình thức hoàn chỉnh, hãy xét dựa trên tiềm năng và hướng đi.
Cách tìm ca sĩ — 6 phương pháp thực tế
1. Trước hết hãy tới studio để cùng chơi
Đây là điều quan trọng nhất. Đừng chỉ đánh giá dựa trên hồ sơ hay âm thanh, nhất định phải tới studio để cùng chơi trước khi quyết định. Nghe qua âm thanh có thể hay, nhưng hát trong ban nhạc lại hoàn toàn khác. Ngược lại, có người âm thanh bình thường nhưng khi hợp tác với ban nhạc lại tỏa sáng.
Như tôi đã đề cập trong bài Cách chọn phòng tập luyện, dùng khung giờ luyện tập cá nhân có thể đặt 2 tiếng với giá khoảng 1.000 yên một người. Gánh nặng cho cả hai bên ít hơn, nên dễ dàng mời "Chúng mình hợp tác xem sao?".
2. Gọi những ca sĩ hát với guitar
Trong những ca sĩ hát với guitar tại open mic hay acoustic live, có rất nhiều người quan tâm đến ban nhạc nhưng không tự ứng tuyển. "Chưa từng chơi với ban nhạc nên lo sợ", "Xin việc qua tuyên bố tuyển dụng có vẻ khó"——nếu gọi thẳng những người này với "Muốn hát với ban nhạc của chúng tôi không?", sẽ có những cuộc gặp gỡ bất ngờ.
Những người hát với guitar trước công chúng đã có can đảm và khả năng biểu đạt. Khả năng thích nghi với âm thanh ban nhạc có thể hình thành dần qua quá trình chơi.
3. Thường xuyên tới các buổi open mic hay jam session
Nếu thường xuyên tới những nơi có thể hát bất kỳ lúc nào, bạn sẽ tự nhiên gặp những ca sĩ hay. Những nơi có văn hóa jam session như live house, jazz bar, blues bar là những cơ hội tốt.
Điều quan trọng là không bỏ cuộc sau lần đầu. Lần thứ 3, thứ 4, bạn sẽ quen với những người thường xuyên, và từ từ người ta sẽ nói "Thực ra tôi muốn chơi với ban nhạc".
4. Tìm những người đăng video hát trên mạng xã hội
Trên YouTube, Instagram, TikTok, những người đăng video "ca sĩ thử" có khá nhiều người muốn hát với ban nhạc. Hãy thu hẹp theo vùng địa lý rồi nhắn tin gọi những người tâm đắc.
Tuy nhiên, đừng nên hỏi thẳng "Muốn gia nhập ban nhạc chúng tôi không?", mà nên bắt đầu với "Tôi rất thích giọng của bạn. Nếu bạn quan tâm, chúng ta hợp tác một lần được không?" với khoảng cách giao tiếp nhất định.
5. "Ca sĩ chưa có kinh nghiệm được" để mở rộng hạn chế
Như tôi đã viết trong Hướng dẫn cho những người mới bắt đầu gia nhập ban nhạc, nếu tìm "sản phẩm hoàn chỉnh" thì tuyển ca sĩ sẽ không có hồi kết. Thích karaoke, từng ở trong dàn hợp xướng, từng hát tại lễ kỉ niệm trường——những kinh nghiệm như vậy cũng đủ để có tiềm năng làm ca sĩ ban nhạc.
Đặc biệt với ban nhạc cover, có thể bắt đầu bằng việc hát những bài yêu thích cùng nhau. Hạ thấp rào cản, bạn có thể gặp những tài năng bất ngờ.
6. Liên tục phát hành thông tin trên trang tuyển dụng
Nếu đang dùng nền tảng như trang tuyển dụng Membo, đừng chỉ đăng một lần mà dừng. Cập nhật thường xuyên và kèm theo báo cáo hoạt động. "Ban nhạc này đang hoạt động chân thực"——đó là bí quyết lớn nhất để tăng lượng ứng viên.
Kinh nghiệm cá nhân: Chỉ khi chơi cùng nhau mới hiểu rõ
Để tôi kể về một chuyện cá nhân.
Thời 20 tuổi, tôi từng tự hát. Không thể nói là hay. Thành thật mà nói, tôi hát rất kém. Nhưng vì "không có ai đó thay thế", tôi nắm mic. Suy nghĩ của tuổi trẻ thật đáng yêu.
Nhưng, vì luôn chơi nhạc, tôi đã cảm nhận được tính cách riêng và sức mạnh mà ca sĩ mang lại cho ban nhạc. Cùng một bài hát, tuỳ theo ai hát mà sắc thái ban nhạc hoàn toàn thay đổi. Ca sĩ là hồn của ban nhạc, tôi cảm thấy điều này càng lúc càng rõ ràng theo tuổi tác.
Kể từ khi tới Tokyo, tôi đã gặp rất nhiều ca sĩ tuyệt vời. Nghe tiếng ca chỉ một lần là biết "Chính người này rồi". Khi cùng chơi, tôi cảm nhận được một sự an tâm không thể tả được. Khó diễn tả bằng lời, nhưng nhạc khớp một cách tự nhiên, những khoảng trống âm thanh rất dễ chịu, cơ thể tôi phản ứng "Ừ, muốn chơi với người này" với cảm giác đó.
Cuối cùng, không phải là lời nói, ngoại hình hay thái độ. Không phải là kinh lịch hay những nghệ sĩ ảnh hưởng được viết trong hồ sơ. Nếu không chơi cùng nhau, sẽ không có cuộc gặp gỡ "chính người này".
Vì vậy, tôi muốn nói với tất cả những ban nhạc đang tìm ca sĩ. Đừng quyết định dựa trên hồ sơ. Đừng chỉ đánh giá từ âm thanh ghi âm. Hãy tới studio, hát chỉ một bài cùng họ. Chỉ với điều đó, thế giới bạn nhìn thấy sẽ thay đổi hoàn toàn.
Cách viết bài tuyển dụng ca sĩ — Những điểm có tác dụng
Cách viết bài tuyển dụng ca sĩ thì hơi khác với các vị trí khác.
Truyền tải "âm thanh" của ban nhạc
Không chỉ tên thể loại, mà phải khiến người đọc hiểu "Đây là ban nhạc có âm thanh như vậy". Nếu có link âm thanh ghi âm hay video live, nhất định phải đưa vào. Ca sĩ sẽ quyết định dựa trên "Có muốn hát trên nền âm thanh này không?", nên âm thanh ban nhạc là thông tin quan trọng nhất.
Thay vì "Chúng tôi muốn giọng như vậy" thì "Chúng tôi muốn chơi âm nhạc như vậy"
Nếu liệt kê điều kiện như "Cao độ cao được", "Có volume tiếng", tất cả những người không đáp ứng sẽ rời đi. Hơn thế, "Thích Soul hay R&B, có thể tạo nên groove cùng nhau" sẽ hiệu quả hơn, bằng cách gọi dựa trên hướng đi và nhiệt huyết, kết quả là những người phù hợp sẽ tập trung.
Thể hiện nhân cách
Với ca sĩ, các thành viên ban nhạc là "những người sẽ làm việc sâu sắc mỗi lần". Bài viết hùng hồn hay kiểu tự phụ sẽ bị tránh xa. Nên chú ý viết những bài có cảm giác "không khí" như không khí luyện tập bình thường, tính cách của thành viên, có đi uống sau studio không.
Mẫu bài tuyển dụng ca sĩ
| Mục | Ví dụ |
|---|---|
| Giới thiệu ban nhạc | Hoạt động tại thành phố. Ban nhạc original trung tâm Blues/Soul. Gồm 3 thành viên (Gt/Ba/Dr), tất cả từ 30〜50 tuổi, đều là nhân viên xã hội |
| Hướng đi mong muốn | Người yêu thích nhạc gốc, có thể tạo groove cùng ban nhạc. Cũng có bài hát bằng tiếng Anh |
| Tần suất hoạt động | Studio 2 lần/tháng (chủ yếu cuối tuần), 3〜4 lần/năm live |
| Điều kiện | Không phân biệt giới tính, không yêu cầu kinh nghiệm. Phòng tập cùng chơi một bài rồi cảm thấy tốt với nhau |
| Bước đầu tiên | Nhắn tin trò chuyện một chút, sau đó hợp tác nhẹ nhàng tại studio một bài được không? Có âm thanh ghi âm sẵn |
Điểm chính là dòng cuối. Viết "Chúng ta hợp tác xem sao?" sẽ giảm đáng kể rào cản ứng tuyển.
Kết luận: Tìm ca sĩ là "cùng rung cùng vang" chứ không phải "nghe"
Bản chất tìm ca sĩ không giống với tìm trổng hay bass kiểu "tìm người không có". Ca sĩ thì "có" rồi. Nhưng "tìm người phù hợp" là khó.
Những điều tôi muốn truyền tải trong bài viết này là:
- Ca sĩ có nhiều ứng viên nhưng xác suất "phù hợp" thấp——chuẩn bị cho cuộc chiến dài hạn
- Cần sự khớp của cả chất giọng, âm vực, hướng đi, nhân cách——đừng quá hẹp điều kiện
- Đừng chỉ đánh giá qua hồ sơ hay âm thanh ghi——nhất định phải tới studio để cùng chơi
- Ngoài trang tuyển dụng, cũng tìm kiếm cuộc gặp qua ca sĩ hát với guitar, open mic, mạng xã hội
- Bài tuyển dụng hãy gọi dựa trên "hướng đi âm nhạc" và "nhân cách", hơn là điều kiện
Những điều tôi học được trong 30 năm chơi nhạc, cuối cùng chỉ có vậy——Tìm ca sĩ là "cùng rung cùng vang" chứ không phải "nghe". Không phải nghe âm thanh rồi đánh giá "hay hay không", mà ở cùng không gian chơi cùng nhau, cơ thể có phản ứng không. Đó là câu trả lời duy nhất.
Một ngày nào đó, sẽ có ca sĩ phù hợp với ban nhạc bạn. Chỉ là chưa gặp mà thôi. Đừng từ bỏ.
Tuyển dụng ca sĩ trên Membo thì hỗ trợ 8 ngôn ngữ, có thể tiếp cận những ca sĩ người nước ngoài sống tại Nhật. Có thể sẽ có cuộc gặp bất ngờ. Những bạn chưa đăng ký có thể đăng ký miễn phí tại đây.
Xem các bài viết khác trong sê-ri tuyển dụng theo vị trí: Thực tế thiếu trổng và cách tìm | Giải pháp tuyển bass | Cách gặp gỡ nhạc sĩ nước ngoài
