Một đêm nơi âm nhạc kết nối — Session là nguồn gốc của tôi
Vào những năm 20 tuổi, tôi thường xuyên lui tới Kichijoji Mandala. Khi xuống tầng hầm của tòa nhà đó, mình được bao quanh bởi mùi khói thuốc lẫn bia lạnh. Trên sân khấu là những nghệ sĩ guitar lạ mặt, người trống đang vuốt mềm trên snare bằng bàn chải. Tôi mở túi đựng guitar, kiểm tra độ chỉnh âm, và gật đầu với MC để biểu hiện muốn tham gia. Một cái gật đầu đó. Key là A. Một bài blues 12 thanh. Ngay khi lời giới thiệu bắt đầu, lời nói trở nên thừa thãi. Tôi không biết tên tuổi, năm sinh hay nghề nghiệp của người khác. Nhưng khi những nốt A rung lên, chúng tôi trở thành "một".
Điều tương tự cũng xảy ra tại UZU ở Fukushima. Có đêm tôi chơi blues với một bassist người Mỹ ở thành phố có căn cứ quân sự. Chúng tôi hầu như không thể nói chuyện bằng ngôn ngữ. Nhưng trong phần "turn around" của 12 thanh, chúng tôi hoàn toàn hợp nhất. "Tôi muốn chơi session hay ban nhạc nơi quốc tịch, giới tính và độ tuổi không quan trọng, chỉ có âm nhạc kết nối mọi người, cho đến khi cuộc đời kết thúc" — đây là câu sùng bái của tôi, và nó sinh ra từ đêm đó.
Đến tuổi 60 bây giờ, cảm xúc ấy chưa bao giờ thay đổi. Session là nguồn gốc của âm nhạc. Hãy đi session trước khi thành lập ban nhạc. Ở đó chờ đợi bạn là những cuộc gặp gỡ có thể thay đổi cuộc đời âm nhạc của bạn.
"Hướng dẫn hoàn chỉnh để người mới bắt đầu tham gia ban nhạc" đã giúp bạn nắm bắt toàn cảnh hoạt động ban nhạc. Bây giờ tôi muốn chia sẻ với bạn bước tiếp theo — thế giới của jam session.
Jam session là gì? — Hiểu rõ sự khác biệt với ban nhạc
Jam session là những nhạc sĩ tập hợp tại chỗ chơi ngay lập tức cùng nhau. Nó khác căn bản với ban nhạc, nơi những thành viên cố định tập luyện những bài hát đã được quyết định từ trước.
Sự khác biệt giữa band và session
| Mục | Band | Jam Session |
|---|---|---|
| Thành viên | Cố định | Thay đổi mỗi lần |
| Bài hát | Quyết định trước và tập luyện | Quyết định tại chỗ |
| Sắp xếp | Hoàn thiện kỹ lưỡng | Tập trung vào ngay lập tức |
| Tần suất tập | 1-2 lần/tuần ở studio | Tùy ý khi muốn đi |
| Mục đích | Biểu diễn trực tiếp & tạo tác phẩm | Tận hưởng chơi nhạc, rèn kỹ năng, gặp gỡ |
| Rào cản | Cần tìm thành viên | Có thể tham gia một mình |
Lợi ích lớn nhất của session là có thể đi một mình và tìm được bạn âm nhạc tại chỗ. Trước khi tìm "những bài hát chơi đầu tiên trong band", bạn có thể dùng session để chơi với những người khác nhau.
Các loại session
Jam session có nhiều loại khác nhau.
| Loại | Đặc điểm | Ví dụ bài hát định hướng | Mức độ đề nghị cho người mới |
|---|---|---|---|
| Blues Session | Dựa trên tiến trình blues 12 thanh. Ai cũng có thể tham gia khi xác định key | Key of A / Stormy Monday | ★★★★★ |
| Rock Session | Chơi các bài rock nổi tiếng cùng nhau. Có thể tham gia nếu biết bài | Johnny B. Goode / Route 66 | ★★★★☆ |
| Jazz Session | Dựa trên tiến trình hợp âm của các bài chuẩn. Dễ hơn nếu biết lý thuyết | Autumn Leaves / Fly Me to the Moon | ★★★☆☆ |
| Funk/Soul Session | Tập trung vào groove. Cần độ ổn định của nhịp | Cissy Strut / Superstition | ★★★☆☆ |
| Open Mic | Cơ hội hát solo hay chơi solo. Nghiêng hơn về biểu diễn cá nhân | Tự do (bài của riêng bạn cũng được) | ★★★★★ |
Blues session được khuyến khích mạnh mẽ cho người mới. Lý do rất đơn giản: chỉ cần nhớ tiến trình blues 12 thanh, sau đó hợp key là tất cả mọi người có thể chơi cùng nhau. Chỉ cần 3 hợp âm (A7, D7, E7, v.v.) là đủ. Bạn không cần biết sâu về lý thuyết; cơ thể của bạn có thể nhớ nó.
Session bar là gì? — Sự khác biệt với live house
Bài viết "Live house ở Tokyo" đã giới thiệu thế giới của live house, nhưng session bar là một không gian hoàn toàn khác.
Những điều cơ bản về session bar
Session bar là một quán bar có sân khấu cố định và thiết bị PA, tổ chức jam session định kỳ. Những người uống rượu làm khách cùng những người mang đến nhạc cụ, cùng tận hưởng âm nhạc trong không gian chung.
| Mục | Live House | Session Bar |
|---|---|---|
| Phương thức biểu diễn | Booking (đặt trước) | Được phép vào ngay lập tức |
| Phí biểu diễn | Có tiêu chuẩn vé (3-5 vạn yên) | Phí tham gia 1.500-3.000 yên + 1 đồ uống |
| Hình thức chơi | Theo ban nhạc | Cá nhân tham gia & ngay lập tức |
| Khán giả | Chủ yếu là bạn bè của ban nhạc | Nhạc sĩ + khán giả thường xuyên yêu nhạc |
| Bầu không khí | Trang trọng (sân khấu vs khán giả) | Thân mật (ranh giới không rõ ràng) |
| Đặt trước | Biểu diễn từ vài tuần đến vài tháng trước | Không cần (có thể tham gia ngay) |
Sức hấp dẫn của session bar là nó cực kỳ dễ tiếp cận. Không có rào cản như booking hay tiêu chuẩn vé như trong "Cách biểu diễn tại live house". Chỉ cần phí tham gia và tiền đồ uống, cả chuyên gia lẫn người tự học đều có thể bước lên sân khấu.
Giá tham gia
| Loại | Phí tham gia | Đồ uống | Tổng cộng dự kiến |
|---|---|---|---|
| Session Bar (thường) | 1.500-2.500 yên | 1 đồ uống (500-800 yên) | 2.000-3.300 yên |
| Session Bar (host chuyên nghiệp) | 2.500-3.500 yên | 1 đồ uống | 3.000-4.300 yên |
| Sự kiện session của live house | 1.500-2.000 yên | Riêng | 2.000-3.000 yên |
| Open Mic | Miễn phí-1.000 yên | 1 đồ uống | 500-1.800 yên |
So với tập luyện cá nhân ở studio (1 tiếng 500-1.000 yên) mà chúng tôi giới thiệu trong "Cách chọn studio tập luyện", nó hơi đắt hơn một chút, nhưng trải nghiệm chơi ngay lập tức với những nhạc sĩ sống là những gì bạn chắc chắn không thể có được từ tập luyện cá nhân ở studio. Hãy coi 2.000-3.000 yên này không phải "tiền học phí" mà "tiền trải nghiệm chơi trực tiếp".
Chuẩn bị tham gia session cho người mới
Kỹ năng tối thiểu — Không yêu cầu hoàn hảo
"Tôi sẽ đi khi chơi giỏi hơn" — đây là sự hiểu lầm lớn nhất của những người chưa bao giờ tham gia session. Session không cần "hoàn hảo". Bạn chỉ cần những ba điều này:
- Có thể chơi hợp âm (hoặc nhịp) ổn định bằng nhạc cụ của bạn — Nếu là guitar, bạn không cần phải chơi barre chord. Hợp âm mở là đủ
- Biết tiến trình blues 12 thanh — I-I-I-I / IV-IV-I-I / V-IV-I-V (key A là A-A-A-A / D-D-A-A / E-D-A-E)
- Có thể chơi trong khi lắng nghe âm thanh xung quanh — Không tập trung vào âm thanh của bạn một mình. Đây là điều quan trọng nhất
Nếu bạn là ca sĩ, biết 2-3 bài blues chuẩn là đủ. Nếu bạn là drummer, chơi được 8 beat và shuffle là bạn trở thành sức mạnh tức thì. Nếu bạn là bassist, chỉ cần chơi đúng note gốc là bạn đã hỗ trợ toàn bộ.
Những gì mang theo session
| Đồ dùng | Cần thiết/Tiện lợi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nhạc cụ của bạn | Cần thiết | Đối với drummer chỉ cần sticks (bộ trống là đồ của quán) |
| Cable (dây) | Cần thiết | Có 2 cái sẽ an toàn. Như đã nói trong "Cách tiến hành tập band", dây dự phòng rất quan trọng |
| Tuner | Cần thiết | Loại kẹp tiện lợi. App điện thoại cũng được |
| Pedal hiệu ứng | Tiện lợi | Ban đầu đánh thẳng vào amp là được. Mang quá nhiều sẽ chiếm chỗ |
| Lạc nhạc/Bảng hợp âm | Tiện lợi | Sổ ghi chú hoặc điện thoại có tiến trình hợp âm của bài định hướng |
| Danh thiếp/Thông tin liên lạc | Tiện lợi | Có thể trao đổi thông tin ngay với những người hợp cảm |
| Tiền mặt | Cần thiết | Nhiều session bar không chấp nhận thẻ |
Những gì nên làm trước khi đi
- Kiểm tra SNS hoặc website của quán — Xác minh ngày/giờ session, thể loại, phí tham gia. Chọn quán ghi rõ thể loại như "Blues Session" hay "Rock Session"
- Tập 3-5 bài định hướng — Chọn từ danh sách bài định hướng trong phần tiếp theo và tập trước
- Nếu có thể, hãy đi "tham quan" một lần — Đến như một khách uống rượu mà không chơi, cảm nhận không khí. Gật đầu với khách thường xuyên hoặc host "Lần sau tôi muốn tham gia" sẽ giúp mọi thứ mượt mà hơn
Danh sách bài song định hướng session — Biết những cái này là có thể vào
Khi được hỏi "Chúng ta chơi cái gì?" tại session, bạn có thể trả lời từ danh sách này là ổn. Tôi đã tổng hợp bài định hướng theo thể loại.
Bài định hướng blues session
Blues là vua của session. Tiến trình blues 12 thanh là cơ bản, nên ai cũng có thể tham gia nếu key phù hợp.
| Tên bài | Nghệ sĩ | Key | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Key of A (Blues chậm) | — | A | Chỉ quyết định key rồi chơi tự do. Dạng cơ bản cho người mới |
| Key of E (Blues shuffle) | — | E | Blues định hướng với nhịp shuffle |
| Stormy Monday | T-Bone Walker | G | Blues có sắc thái jazz. Hợp âm hơi phức tạp nhưng là bài định hướng session |
| Sweet Home Chicago | Robert Johnson | E / A | Nổi tiếng qua Blues Brothers. Ca sĩ dễ dàng tham gia |
| The Thrill Is Gone | B.B. King | Bm | Blues minor. Solo guitar "khóc" rất hiệu quả |
| Hoochie Coochie Man | Muddy Waters | A | Riff stop time ấn tượng. Tốt để toàn bộ ban nhạc thực hành "keyframe" |
| Pride and Joy | Stevie Ray Vaughan | E | Texas shuffle. Bắt buộc cho fan SRV |
Bài định hướng rock session
| Tên bài | Nghệ sĩ | Key | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Johnny B. Goode | Chuck Berry | Bb | Nguồn gốc rock and roll. Biết riff là có thể tham gia ngay |
| Route 66 | Bobby Troup | A / Bb | Được diễn theo nhiều cách từ rockabilly đến R&B |
| Stand By Me | Ben E. King | A | 4 hợp âm. Bassline nổi tiếng và dễ hợp |
| Rock And Roll | Led Zeppelin | A | Intro trống làm tăng căng thẳng ngay lập tức |
| Crossroads | Cream / Robert Johnson | A | Phiên bản Clapton là định hướng session. Dịp để guitarit thể hiện kỹ năng |
| Mustang Sally | Wilson Pickett | C / G | Nhịp funky. Ca sĩ sôi động |
Bài định hướng jazz session (cho người mới)
| Tên bài | Nhạc sĩ soạn thảo | Key | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Autumn Leaves (Lá mùa thu) | Joseph Kosma | Gm / Bbm | Bài jazz định hướng nhất. Tiến trình II-V-I là sách giáo khoa |
| Blue Bossa | Kenny Dorham | Cm | Nhịp bossa nova và tương đối đơn giản. Phù hợp cho người mới jazz |
| Fly Me to the Moon | Bart Howard | C / Am | Giai điệu mà ai cũng biết. Ca sĩ dễ tham gia |
| All of Me | Gerald Marks | C | Tiến trình hợp âm đơn giản. Tối ưu để luyện solo |
| Now's the Time | Charlie Parker | F | Thực chất tiến trình blues. Tối ưu để nhập môn jazz |
| Billie's Bounce | Charlie Parker | F | Cũng dựa trên tiến trình blues. Nhập môn bebop |
Gợi ý cho người mới: Trước tiên hãy hoàn hảo 3 bài "Key of A (Blues)", "Johnny B. Goode", "Stand By Me" rồi mới đi session. Với 3 bài này, bạn chắc chắn có thể tham gia 1-2 stage ở cả blues session lẫn rock session.
Hướng dẫn session bar Tokyo & cửa hàng tổ chức session
Tokyo là thành phố nơi session phát triển nhất ở Nhật Bản. Như đã nói trong "Nhập môn cảnh âm nhạc Nhật Bản", Tokyo có nhiều nền văn hóa âm nhạc đa dạng cùng tồn tại. Dưới đây tôi giới thiệu những session bar & cửa hàng tổ chức session dễ tiếp cận cho người mới.
Lưu ý: Ngày tổ chức, thời gian, phí tham gia có thể thay đổi. Hãy kiểm tra website hoặc SNS của mỗi cửa hàng trước khi ghé thăm.
1. Jirokichi (高円寺)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Blues / Rock / Funk |
| Session | Tổ chức blues session (kiểm tra lịch trên trang chính thức) |
| Phí tham gia | 2.000-3.000 yên + 1 đồ uống |
| Bầu không khí | Cửa hàng lâu đời thành lập năm 1975. Thánh địa blues-rock |
| Địa chỉ | Tokyo Suginami-ku Takaido Kita 3-2-13 (3 phút đi bộ từ bắc Koenji Station) |
| Chính thức | Trang chính thức |
3 phút đi bộ từ bắc Koenji Station. Một cửa hàng lâu đời thành lập năm 1975, tổ chức session blues đa dạng bao gồm rock và funk. Nửa thế kỷ lịch sử chứng minh đây là một trong những nơi tối ưu để bước chân đầu tiên cho người mới.
2. Shinjuku PIT INN (新宿)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Jazz |
| Session | Tổ chức jam session (kiểm tra lịch chính thức) |
| Phí tham gia | 1.500-3.000 yên + 1 đồ uống |
| Bầu không khí | Cửa hàng danh tiếng jazz hàng đầu Nhật Bản. Thánh địa session nơi chuyên gia và người tự học cùp tập |
| Địa chỉ | Tokyo Shinjuku-ku Shinjuku 2-12-4 Accord Shinjuku B1F (3 phút đi bộ từ Shinjuku Sanchome Station) |
| Chính thức | Trang chính thức |
Nói đến session ở Shinjuku là PIT INN. Một trong những điểm nút quan trọng nhất của cảnh jazz Nhật Bản, cũng tổ chức jam session. Bạn có thể đứng trên sân khấu nơi những chuyên gia lừng danh trình diễn, thông qua session.
3. Organ Jazz Club (沼袋)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Jazz / Organ Jazz |
| Session | Có ngày jam session |
| Phí tham gia | 2.000 yên trở lên + gọi đồ uống |
| Bầu không khí | Âm thanh Hammond organ vang vọng trong quán. Nơi tụ tập của những người yêu jazz |
| Địa chỉ | Tokyo Nakano-ku Numaike 1-34-4 B1F (2 phút đi bộ từ Numaike Station) |
Session bar jazz chuyên dụng 2 phút đi bộ từ Numaike Station. Có Hammond organ cố định, bạn có thể trải nghiệm groove độc đáo của organ jazz. Không khí mở rộng với người mới bắt đầu jazz session.
4. Naru (お茶の水)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Jazz |
| Session | Có jam session (kiểm tra lịch) |
| Phí tham gia | 2.500 yên trở lên |
| Bầu không khí | Cửa hàng lâu đời thành lập năm 1969. Có lịch sử và cấp độ |
| Chính thức | Trang chính thức |
Jazz club lâu đời ở Ochanomizu. Có hơn nửa thế kỷ lịch sử, vô số nhạc sĩ jazz đã bước lên sân khấu này. Vào ngày session, người mới cũng có thể tham gia. Vì ở "đường phố nhạc cụ" Ochanomizu nên bạn có thể ghé lại sau khi mua nhạc cụ.
5. Mandala (吉祥寺)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Rock / Folk / Blues / Đa thể loại |
| Session | Open mic & session event tổ chức không định kỳ |
| Phí tham gia | Tùy sự kiện |
| Bầu không khí | Thành lập năm 1974. Đã hỗ trợ văn hóa âm nhạc Kichijoji 50 năm |
| Chính thức | Trang chính thức |
Nơi tôi thường xuyên lui tới vào những năm 20 tuổi. Kể từ khi thành lập năm 1974, vô số nhạc sĩ đã bước lên sân khấu tầng hầm này. Không phải session bar cố định nhưng open mic hay session event tổ chức không định kỳ. Nếu đến Kichijoji, hãy đầu tiên hít thở không khí tại đây.
6. Sometime (吉祥寺)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Jazz |
| Session | Tổ chức jam session định kỳ |
| Phí tham gia | 2.000 yên trở lên + gọi đồ uống |
| Bầu không khí | Thành lập năm 1975. Cửa hàng danh tiếng jazz đại diện Kichijoji |
| Chính thức | Trang chính thức |
Cùng với Mandala, là địa danh âm nhạc nổi tiếng ở Kichijoji. Một live house tập trung vào jazz, tổ chức jam session định kỳ. Trong không gian ấm áp, người mới chơi jazz cảm thấy thoải mái.
7. Ogikubo Rooster (荻窪)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Blues / Rock |
| Session | Tổ chức blues session định kỳ |
| Phí tham gia | 2.000 yên + 1 đồ uống |
| Bầu không khí | Cửa hàng nổi tiếng vì blues session ở Ogikubo. Chào đón người mới |
| Địa chỉ | Tokyo Suginami-ku Ogikubo 5-16-15 (3 phút đi bộ từ nam Ogikubo Station) |
| Chính thức | Trang chính thức |
3 phút đi bộ từ nam Ogikubo Station. Nổi tiếng vì blues session định kỳ. Trong không gian nhỏ gọn, cảm nhận được sự gần gũi với performer, vị nhất thể âm thanh. Tối ưu để bắt đầu blues session.
8. Blues Alley Japan (目黒)
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Jazz / Blues |
| Session | Tổ chức jam session night |
| Phí tham gia | 2.500 yên trở lên + gọi đồ uống |
| Bầu không khí | Tokyo version của cửa hàng danh tiếng ở Washington D.C. Cấp độ cao nhưng dễ tiếp cận |
| Chính thức | Trang chính thức |
Jazz & blues club danh tiếng dọc theo sông Meguro. Mang tên cửa hàng nổi tiếng Blues Alley ở Washington D.C. Tập trung vào live chuyên nghiệp nhưng cũng tổ chức jam session night, cơ hội quý để chơi trên thiết bị âm thanh hạng nhất.
Cửa hàng tổ chức session ở Osaka, Nagoya & các nơi khác
Ngoài Tokyo, văn hóa session cũng được trồng trọt ở các thành phố khác. Session ở thành phố nhỏ hơn Tokyo có quy mô nhỏ hơn nhưng vì vậy mà lại thân mật hơn, khoảng cách giữa khách thường xuyên gần hơn.
Osaka
| Tên cửa hàng | Khu vực | Thể loại | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Rock Bar SEVENTH | Umeda | Rock / Blues | Session bar ở Umeda (Osaka-shi Kita-ku Sonezaki 2-14-10 Umeda Royal Building 3F, gần East Umeda Station). Tổ chức rock-blues session định kỳ |
| Jazz on Top | Umeda | Jazz | Jazz club ở Umeda. Có session day. Dễ đi lại |
| Live Spot Tension | Sakaisuji Honmachi | Blues / Rock | Blues bar (Osaka-shi Chuo-ku Kawara-cho 1-4-6 Ichioka Hiroshi Building B1F, gần Sakaisuji Honmachi Station). Tổ chức session chào đón người mới |
Nagoya
| Tên cửa hàng | Khu vực | Thể loại | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Jazz Bar STAR EYES | Chikusa-ku (Kakou-san) | Jazz | Jazz bar ở Kakou-san (Nagoya-shi Chikusa-ku Kisukazaka-cho 3-4-1, gần Kakou-san Station). Tổ chức jam session định kỳ |
| SlowBlues | Meitou-ku | Blues / Rock | Tổ chức blues session mỗi thứ ba (Nagoya-shi Meitou-ku Meitohon-dori 3-3, Trang chính thức) |
Các khu vực khác
| Tên cửa hàng | Khu vực | Thể loại | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Gate's 7 | Fukuoka Nakasu | Jazz / Blues | Jazz bar ở Nakasu. Có jam session |
| STORMY MONDAY | Sapporo | Blues | Blues bar ở Sapporo. Tổ chức blues session |
| D-Bop Jazz Club | Sapporo | Jazz | Điểm nút cảnh jazz Sapporo. Tổ chức session định kỳ |
Tình hình session ở các thành phố khác được giới thiệu chi tiết hơn trong các bài viết của từng thành phố. Về tình hình session Osaka, hãy kiểm tra "Cách tìm thành viên band ở Osaka".
Quy tắc ph礼 nghi và các nguyên tắc ngầm định của session
Session không có sách quy tắc rõ ràng. Nhưng dựa trên kinh nghiệm của tôi chơi session liên tục trong nhiều thập kỷ, tôi muốn chia sẻ các nguyên tắc ngầm định. Chỉ cần biết những cái này, ngay cả người mới cũng có thể tham gia session mà không thấy cồng kềnh.
1. Tuân theo chỉ dẫn của host
Session có một "host" - người điều phối. Lựa chọn bài hát, thứ tự người tham gia, chỉ định key, cách chuyển solo — tất cả đều do host sắp xếp. Phải tuân theo chỉ dẫn của host tuyệt đối. Dù bạn có muốn chơi bài nào đó, nếu host nói "tiếp theo A blues", bạn phải chơi theo.
2. Solo 1-2 chorus rồi chuyển tiếp
Điều bị ghét nhất là chơi solo mãi không thôi. Trong blues 1 chorus (12 thanh) là tốt, tối đa 2 chorus rồi chuyển solo cho người khác. Host hoặc người chơi cạnh sẽ gật đầu "đến lượt bạn rồi", hãy chú ý tín hiệu đó.
3. Âm lượng vừa phải — đặc biệt là lúc đầu
Chơi quá to trong session gần như làm phiền. Đặc biệt guitarist nên giảm âm lượng amp. Quá lớn làm mất cảm giác nhất thể của session. Drummer cũng vậy, nên chơi snare mạnh khoảng 6-7 phần là vừa.
4. Nếu không biết bài thì nói thẳng
Khi được yêu cầu chơi bài không biết, nói thẳng "Xin lỗi, tôi không biết bài này". Cố gắng chơi bài không biết còn không tốt bằng thừa nhận "tôi nghe từ đây" và đứng bên lắng nghe. Khán giả session thường tốt bụng với những người trung thực. Những kẻ nói dối sẽ bị lạnh nhạt.
5. Khi kết thúc biểu diễn hãy vỗ tay
Nghe có vẻ đương nhiên nhưng nhiều người không làm. Khi không đang chơi, solo của player khác kết thúc hãy vỗ tay. Hay hay dở dạo là không quan trọng. Đó là biểu hiện "cảm ơn vì chơi cùng tôi".
6. Tránh dùng điện thoại khi đang session
Khi không phải lượt chơi của bạn, tránh dùng điện thoại. Nếu không lắng nghe, bạn sẽ nhập cuộc trễ khi đến lượt mình.
7. Thiết bị của cửa hàng phải cẩn thận
Khi sử dụng amp hoặc bộ trống của cửa hàng, hãy trả lại nguyên trạng. Nút vặn được di chuyển thì di chuyển lại. Không đánh rim quá mạnh. Cách cơi trọng thiết bị mượn sẽ giúp bạn được tin tưởng từ khách thường xuyên.
Cách lập band với bạn gặp trong session
Giá trị thật của session không chỉ là biểu diễn. Cuộc trò chuyện tại quầy sau khi chơi xong — đó là nơi chứa những cuộc gặp gỡ thay đổi cuộc đời âm nhạc.
Bassist người Mỹ tôi gặp tại UZU ở Fukushima — sau session đó chúng tôi ngồi trò chuyện 2 tiếng. Lời nói hạn chế nhưng bàn về "bạn thích artist nào" "album nào hay nhất" lại sôi nổi. Cuối cùng chúng tôi không lập band nhưng đêm đó vẫn là kỷ niệm quý của tôi.
Như viết trong "Lợi ích và cân nhắc khi lập band với người nước ngoài", session chính là nơi gặp gỡ vượt qua quốc gia. Dù lời nói không thông nhưng âm nhạc thông — như vậy là đủ.
3 bước phát triển từ session thành band
- Đi session cùng cửa hàng thường xuyên — Đi 2-3 lần/tháng, cùng ngày cùng cửa hàng bạn sẽ có bạn quen. Trở thành khách quen là bước đầu
- Gọi người chơi hay nhất — "Tôi rất thích chơi với bạn" "Tới studio tập cùng được không?" Một lời này là bạn đã xây dựng nửa band
- Đăng tuyển dụng trên Membo — Nếu còn thiếu 1 người trong band gặp ở session, hãy dùng Membo để tuyển dụng. Viết "tìm người có thể chơi cùng ở session bar" sẽ dễ tìm bạn yêu session
Chỉ vì gặp ở session không có nghĩa phải lập band ngay. Chơi cùng nhiều lần, kiểm tra xem style âm nhạc và cảm tính nhạc có hợp không mới lập. Vội vàng sẽ dẫn đến không kéo dài.
5 cách tìm bạn âm nhạc ngoài jam session
Mở cửa session bar vẫn còn khó, hoặc gần nhà không có cửa hàng tổ chức session — tôi sẽ chia sẻ cách tìm bạn âm nhạc khác ngoài session. Kết hợp với session, cơ hội gặp gỡ sẽ tăng lên rất nhiều.
| Phương pháp | Chi phí | Đặc điểm | Phù hợp cho |
|---|---|---|---|
| Workshop ở cửa hàng nhạc cụ | Miễn phí-3.000 yên | Cửa hàng nhạc lớn như Shimamura, Ishibashi tổ chức. Khóa học hợp âm cho người mới, trải nghiệm amp, v.v. Khách tự nhiên bắt chuyện | Người mới bắt đầu muốn "biết thêm người" |
| Vòng tròn âm nhạc đại học/xã hội | 1.000-3.000 yên/tháng | Vòng tròn nhạc đại học, vòng copy band xã hội (Keion R40 v.v.), ban nhạc cộng đồng. Tập luyện định kỳ và biểu diễn | Người muốn tập luyện lâu dài cùng thành viên. Xem "Band người lớn tuổi" |
| Buổi phát biểu chung của trường dạy nhạc | Tuition 8.000-15.000 yên/tháng | Học riêng, buổi phát biểu chung sẽ có cơ hội chơi cùng học sinh khác. Giáo viên tìm giới thiệu "lập band được không" | Người muốn học cơ sở kỹ lưỡng, muốn tận dụng network giáo viên |
| Online jam (Jamulus v.v.) | Miễn phí (cần PC, audio IF) | Jamulus, JackTrip v.v. phần mềm session online độ trễ thấp. Được ở nơi xa cũng được | Người không có session bar ở gần, muốn kết nối với player quốc tế |
| Open mic của live house | 500-1.500 yên + 1 đồ uống | Hát solo hoặc solo 1 bài. Session mức độ thấp hơn, ít lo. Sau biểu diễn có thể nói chuyện với performer khác | Ca sĩ, hát solo, muốn trải nghiệm "biểu diễn trước công chúng" trước tiên |
Những cách này không loại trừ nhau, kết hợp càng tìm được nhiều bạn. Tôi biết người chơi "ngày thường học ở trường dạy nhạc, weekend đi session bar, 1 lần/tháng tập cùng vòng tròn". Session là một lựa chọn trong đó. Lối vào nào cũng được, cuối cùng nhiều người dùng Membo để tuyển dụng rồi lập band chính thức. Lối vào càng nhiều càng tốt.
Tiến trình blues 12 thanh — Cách nhớ để có thể chơi hôm sau
Đọc đến đây, bạn có thể nghĩ "Tôi muốn đi session nhưng 12 thanh blues cuối cùng chơi như thế nào?" Để trả lời, tôi sẽ chia sẻ mức độ có thể nhớ hôm nay, chơi được ngày mai.
Thời 20 tuổi, anh guitarist lớn tuổi ở session Kichijoji nói với tôi: "Nhớ 3 hợp âm và shuffle, ở đó bạn chơi hết blues rồi". 40 năm sau, tôi vẫn tin đó là sự thật.
Sơ đồ tiến trình blues 12 thanh (key A)
| Thanh | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Degree | I7 | I7 | I7 | I7 | IV7 | IV7 | I7 | I7 | V7 | IV7 | I7 | V7 |
| Key A | A7 | A7 | A7 | A7 | D7 | D7 | A7 | A7 | E7 | D7 | A7 | E7 |
| Key E | E7 | E7 | E7 | E7 | A7 | A7 | E7 | E7 | B7 | A7 | E7 | B7 |
Thanh 12 cuối "V7" là tín hiệu quay lại đầu (I7). Đó gọi là "turn around". Session dùng turn around này để chuyển solo hoặc hướng tới ending.
Cách bấm từng hợp âm (Guitar)
| Hợp âm | Cách bấm | Bí quyết |
|---|---|---|
| A7 | Dây 5 mở, 4 dây 2f, 3 mở, 2 dây 2f | Open chord đủ. Tay cái không cần nhấn. Lỏng lẻo sẽ tốt |
| D7 | Dây 4 mở, 3 dây 2f, 2 dây 1f, 1 dây 2f | Strumming từ dây 4. Dây 5, 6 không chơi |
| E7 | Dây 6 mở, 5 dây 2f, 4 mở, 3 dây 1f, 2 mở, 1 mở | Chỉ dùng 2 ngón tay để bấm hợp âm. Hợp âm thoải mái nhất |
| B7 (Key E) | Dây 5 dây 2f, 4 dây 1f, 3 dây 2f, 2 mở, 1 dây 2f | Người mới thường bấm barre ở đây nhưng open B7 cũng được |
Key E dùng nhiều dây mở nên dễ hơn cho người mới. Khi được hỏi "key nào?" ở session, đáp "E được không?" thì hầu hết blues bạn có thể chơi.
3 bước luyện tập ở nhà
- Bước 1 - Chơi I7 với 4 beat x 4 thanh: Đặt metronome 100bpm, chơi A7 liên tục 4 beat x 4 thanh (tổng 16 beat). Cho nhạc vào cơ bắp
- Bước 2 - Đi lại I7↔IV7: A7 4 thanh → D7 2 thanh → A7 2 thanh, loop 8 thanh. Đốc tay thay đổi hợp âm
- Bước 3 - Đi qua 12 thanh: Chơi đúng 12 thanh ở sơ đồ. Sai thì tiếp tục thanh tiếp theo, không dừng. Session không thể dừng
Làm 3 bước này mỗi ngày 15 phút, 1 tuần bạn có thể chơi được ngày hôm sau. Nhịp là shuffle (tác-ka, tác-ka) là cơ bản. YouTube tìm "12 bar blues shuffle in A backing track" sẽ có hàng tấn backing track miễn phí. Luyện tập theo track đó là cách tốt nhất.
Nhớ blues 12 thanh có thể áp dụng vào sáng tác bài gốc. "Johnny B. Goode", "Route 66", "Sweet Home Chicago" — bài định hướng nhiều đều dùng tiến trình 12 thanh này. Nhớ 1 thì chơi được 100 bài, không phải so sánh mà là sự thật.
Những câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Mới bắt đầu chơi nhạc cụ cũng có thể vào session được không?
Trả lời: Có chuẩn bị tối thiểu là được. Guitar thì chơi được 3 hợp âm (A, D, E) theo nhạc. Drum thì 8 beat. Bass thì theo được root note. Hoàn hảo không cần. Nhưng tuning và âm lượng điều chỉnh phải đúng. 2 cái này sai sẽ bị phiền.
Hỏi: Chỉ hát (vocal) mà không có nhạc cụ cũng được không?
Trả lời: Được chứ. Biết 2-3 bài blues hoặc rock chuẩn là có thể hát. Vocal không có nhạc cụ, chỉ có cơ thể nên nhẹ. Quên lời giữ note thì xấu hổ nhưng những người session thường không buộc rằng. Vocal có lợi thế mang note.
Hỏi: Một mình đi session có được không?
Trả lời: Một mình là bình thường. Session là "đi một mình rồi làm bạn tại chỗ". Lần đầu căng thẳng nhưng host sẽ sắp xếp nên không sao. Đi cùng bạn thì sẽ "tách biệt", còn không tốt.
Hỏi: Có thể mượn nhạc cụ ở quán được không?
Trả lời: Bộ trống và amp bass/guitar là đồ của quán cơ bản. Guitar, bass, nhạc cụ gió thì mang theo. Một số quán có cho mượn guitar, bass, tìm hiểu trước. Amp, trống, bộ tấu xách động được không nên mang riêng.
Kết — Session là nơi quay về nguồn của âm nhạc
Tôi đã đi session 40 năm trở lên, từ khi 20 tuổi. Ở Kichijoji Mandala, UZU ở Fukushima, và những quán ở khắp Tokyo, tôi đã qua nhiều đêm. Nhưng một điều chưa bao giờ thay đổi.
Session không có "thất bại".
Band sai thì bị nói "không tập đủ". Live sai thì "hoàn thiện hơn". Nhưng session, dù sai note, sai nhạc, không ai trách. Vì tất cả đều tận hưởng "âm thanh lúc này".
Tất nhiên, chơi tốt sẽ thoải mái hơn. Nhưng chơi không tốt cũng vui. Đó là bản chất session.
Nếu bạn đang "muốn lập band nhưng tìm không được thành viên" hay "chơi nhạc cụ nhưng không ai cùng chơi", hãy mở cửa session bar. Ở đó chờ bạn là những cuộc gặp gỡ thay đổi cuộc đời.
Tìm được bạn hợp ở session, hãy dùng Membo để tuyển dụng "muốn lập band với bạn session". Quốc gia, giới tính, tuổi tác không quan trọng. Bạn âm nhạc kết nối bằng tiếng, chắc chắn sẽ tìm được.
Tuổi 60 như bây giờ, tôi vẫn tin vào điều đó và tiếp tục đi session.
